U nepristupačnim i ne tako pitomim dolinama regije Djebel Dahar na jugu Tunisa, ljudi već vekovima žive u podzemnim kućama koje ih štite od vrelih letnjih temperatura i vetrova tokom zimskih meseci
Naselje Matmata u Tunisu nalazi se na ogoleloj visoravni u negostoljubivom pustinjskom okruženju.
Na prvi pogled pejzaž koji izgleda kao sa druge planete, zapravo je naseobina starih Berbera. Upravo zbog svog izgleda poslužio je kao scenografija za serijal čuvenih filmova “Ratovi zvezda”, pa je Luk Skajvoler privukao i ogroman broj turista u ovaj deo pustinje.
Kuće su ukopane su duboko u zemlju bukvalno su nalik rupama koje su međusobno povezane hodnicima i tunelima. 1967. jedini ljudi koji su znali za ovo naselje pod zemljom su ljudi koji su tu živeli.
Zemlja sreće i blagostanja
Berberi iz plemena Matmata su najstarije pleme na svetu i prvi stanovnici Afrike koji su se pred napadima Arapa povlačili u planine, bežeći od nasilne islamizacije. Područje u kojem su pronašli utočište i iskopali svoje prve podzemne kuće nazvano je Matmata.
Većina porodica se iselila iz ovih podzemnih naseobina tokom 60-ih i 70-ih godina prošlog veka kada je tokom modernizacije izgrađeno mnoštvo modernih sela i gradova.
Oni koji su odlučili da nastave život ispod vrele površine zemlje, danas uglavnom žive od uzgajanja maslina i turizma.
Uzrok ovakvoj gradnji su nemilosrdne pustinjske vrućine – temperature koje se tokom leta penju i iznad 40 Celzijusa, te je nemoguće naći hladovinu.
Veruje se kako su takve strukture iskopane još u rimsko doba, ali ostale su neotkrivene svetu sve do druge polovine 20. veka. Kako se Matmata nalazi na brdovitom terenu, podzemne kuće bile su i sklonište u slučaju napada – neprijatelj bi video samo pustinjski beskraj, ne znajući šta se skriva u zemlji.
Na berberskom jeziku ovaj grad zove se još i Athvab, što bi simbolizovalo „zemlju sreće i blagostanja“.
Kiše u Africi
Nažalost, neke kolibe uništene su 1969. godine kada je pala pustinjska kiša u stilu „inače ne padam u pustinji, ali kad padam…“. Kiša je trajala čak 20 dana i neke kolibe su se jednostavno srušile. Deo njih su obnovili stanovnici obnovili uz pomoć (obližnjih) lokalnih vlasti, a manji deo njih je ponovo podignut iznad zemlje.
Danas su očuvane stotine soba, od kojih su mnoge povezane mrežom hodnika i prolaza. Neke su prazne, u nekima se još živi, a neke se iznajmljuju turistima.
Peščana pustoš i neobična arhitektura privukli su filmsku ekipu koja je 1976. radila na snimanju Ratova zvezda IV.
2002. godine usledio je povratak zbog snimanja filma Zvezdani ratovi: Epizoda II – Klonovi napadaju.
„Onaj ko napušta svoj dom u potrazi za srećom, ganja sene“
Danas je ovo popularna turistička destinacija uključena u većinu itinerera, što je omogućilo lokalnim Berberima dodatnu zaradu. Tuniški ekonomski rast oslonjen na turizam zaustavljen je nakon 2011. godine i Arapskog proleća, pa su neke porodice preselile u gradove, ostavivši iza sebe pustinjski život.
Posljednjih decenija mnogo ih je odselilo u ruralne sredine, posebice pripadnici mlađih generacija.
“Ne želim da napustitm svoj dom, jer to bi značilo da odbacujem svoj stil života i tradiciju. Da odem, kuća bi propala”, kaže za rojters 36-godišnja Saliha Mohamedi iz sela Matmata.
